Koniec i początek. Powstańcy warszawscy w niewoli niemieckiej

23.07.2026 – 22.11.2026

Po upadku powstania warszawskiego do niemieckich obozów jenieckich trafiła grupa ok. 17 tysięcy powstańców. Wystawa przybliża ich los od momentu złożenia broni aż po odzyskanie wolności. W pierwszych tygodniach po kapitulacji, jedna trzecia powstańców warszawskich trafiła do Stalagu 344 Lamsdorf (Łambinowice).

Ekspozycja prezentowana w muzealnym parku-lapidarium, skupia się na pokazaniu wyjątkowego, a mało znanego powstańczego epilogu – niewoli żołnierzy Armii Krajowej w obozach Wehrmachtu. Czas spędzony za drutami niemieckich obozów jenieckich dla tej grupy był naznaczony nierzadko poczuciem klęski, rozgoryczeniem, potęgowanym dodatkowo strachem o los najbliższych, upokorzeniem i szykanami ze strony strażników, a także brutalną obozową codziennością. Co ważne, kilkunastotysięczną rzeszę jeńców tworzyli nie tylko mężczyźni, ale i traktowane na równi z nimi kobiety i dzieci.

Na planszach przedstawiono fotografie jeńców oraz ich twórczości dokumentujące trudy obozowego życia. Na tym tle zaprezentowano także niektóre postacie jeńców:

• dr Jadwigę Beaupré – wyjątkową lekarkę, która w niewoli z wielkim poświęceniem prowadziła opieką medyczną wśród rannych i chorych, zyskując uznanie nie tylko jeńców, ale i wroga;
• Witolda Pileckiego – „ochotnika do Auschwitz”, którego pobyt w niewoli niemieckiej, i to pod własnym nazwiskiem, jest mniej znanym okresem jego życia;
• Stanisława Jankowskiego „Agatona” – słynnego cichociemnego, który widział barbarzyńskie zniszczenia stolicy, walczył o jej wolność w powstaniu, a potem ją odbudowywał jako projektant m.in. Trasy W-Z.

Wystawę stanowią cztery wolnostojące moduły, składające się z 32 plansz w języku polskim i niemieckim. Wystawie towarzyszy informator oraz materiały edukacyjne udostępniane w budynku muzeum. Na planszach znajdują się także informacje o działaniach Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych służących zachowaniu pamięci o powstańcach.

Wystawa, prezentowana będzie w muzealnym parku-lapidarium od 23 lipca do 22 listopada 2026.

Wystawa została udostępniona przez Centralne Muzeum Jeńców Wojennych.