86. rocznica drugiej deportacji Polaków na Wschód

W nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 roku rozpoczęła się kolejna deportacja Polaków na Wschód. Była to druga z czterech głównych zsyłek organizowanych przez radzieckie NKWD.

Decyzję o wywózce Stalin podjął 2 marca 1940 roku. Można więc ją było lepiej przygotować logistycznie. Wymierzona była głównie w rodziny jeńców wojennych Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa oraz więźniów politycznych osadzonych w więzieniach zachodniej Ukrainy i Białorusi.

Druga deportacja objęła także urzędników państwowych, służby więziennej żołnierzy, policjantów, nauczycieli, działaczy politycznych i społecznych, przedstawicieli ziemiaństwa, , kupców, przemysłowców i bankierów. Enkawudziści wsadzali polski „niebezpieczny element” do bydlęcych wagonów zestawionych w długie składy. W każdym ze składów mieściło się od 1000 do 1500 osób. W mrozie, o głodzie ta karawana wagonów jechała tygodniami przez bezludne pustkowia, coraz dalej od cywilizacji, coraz dalej od nadziei.

Na miejscu zsyłki czekała ich niewolnicza praca, choroby i głód. Polacy pracowali w kopalniach, kołchozach i przy wyrębie lasów.

Według NKWD około 61 tysięcy zesłano głównie do Kazachstanu, do obwodów: aktiubańskiego, akomolińskiego, kustanajskiego, pietropawłowskiego, karagandyjskiego, semipałatyńskiego, pawłodarskiego,  północnokazaskiego. Kilka tysięcy Polaków trafiło do obwodu czelabińskiego.

Według NKWD 80 procent wywiezionych w drugiej deportacji stanowiły kobiety i dzieci. Druga deportacja z kwietnia 1940 roku była elementem radzieckiej polityki eksterminacji polskich elit na Kresach Wschodnich w czasie II wojny światowej. Tylko nielicznym zesłanym do Kazachstanu udało się przeżyć i wrócić do kraju, do domu.